عیوب قطعات در ریخته گری

2

  1. عیوب قطعات ریختگی

  2. بررسی عیوب ریخته گری تحت فشار

  3. بررسی عوامل موثر بر حفرات گازی و انقباضی 

1

  1.  عیوب قطعات ریختگی

  2. بررسی عیوب ریخته گری تحت فشار

تحلیلی بر عیوب قطعات ریختگی

amir-0089 amir-0094 amir-0095 amir-0099 J

قطعات ریختگی نظیر سایر تولیدهای حاصل از فرآیندهای متالوژیکی و غیر آن ، اعم از تولید و تهیه مواد خام ، محصولات نیم ساخته و یا قطعات تمام شده ، همواره حاوی عیوب ، نواقص و ناهمگنی هایی هستند که در اکثر موارد ، موجب مردود شناخته شدن محصول و در نتیجه موجب کاهش تولید و به عبارت بهتر کاهش کارآیی و راندمان واحد تولیدی می گردند.

در بسیاری از کتب و مقاله های مربوط به ریخته گری «اصطلاح عیوب ریختگی» اکثراً به مواردی اطلاق می شود که عیب در ظاهر قطعه پس از ریختن و یا تراشکاری مشاهده شده و با تشخیص و رد آنها کارایی و راندمان کاهش می یابد . در این بررسی ها عیوب ریختگی به سه دسته عمده ، بی شکلی ها ، خطای اندازه و عیوب زیر سطحی تقسیم می شوند ، در حالیکه باید دسته عیوب و ناهمگنی هایی را که در تحت شرایط مکانیکی و کاربردی نیز ظاهر می شوند به مجموعه فوق اضافه نمود . در این گروه عیوب متعددی نظیر ریزمک های انقباضی ، مک های گازی ، ترک های درونی ، آخال ها ، سخت ریزه ها و … قرار دارند که عموماً منشأ متالوژیکی داشته و حذف و یا کاهش آنها مستلزم توجه همه جانبه به مبانی متالورژی ، طراحی و تکنولوژی تولید است .

عیوب ریختگی به دو دسته عمده زیر تقسیم می شوند :

الف – نواقص : به عیوبی اختصاص دارد که موجبات برگشت قطعه از خط تولید و عدم عرضه آن به قسمت فروش گردیده و یا با تعمیر و ترمیم که مستلزم مخارج و هزینه های بیشتری است قابلیت عرضه پیدا می کنند . مثل : نیامد ، کشیدگی و …

 ب- ناهمگنی ها :

به عیوب و اشکالات درونی و سطحی اطلاق می شود که عملاً کارایی قطعه درضمن کار را کاهش داده و گاه موجبات از کار افتادگی زود هنگام آن را فراهم می سازد.

سازد ولی از نظر تولید ریخته گری و بر حسب دامنه استاندارد و حدود پذیرش ممکن است به عنوان قطعه قابل عرضه شده و یا آنکه مردود شناخته شود . مثل : پلیسه ، ترشید یا پرک و…

دسته بندی عیوب به شرح زیر می باشد :

  1.  عیوب حاصل از طراحی قطعات نظیر ناپیوستگی ها ، ترک گرم و …
  2.  عیوب حاصل از مدلسازی و ساخت جعبه ماهیچه نظیر خطای اندازه و ابعاد ، بی شکلی ، زوائد فلزی و ….
  3.  عیوب حاصل از ذوب ، عملیات کیفی و بارگیری نظیر مک های گازی ، آخال ها ، ناهمگنی ترکیبی ، ساختاری و
  4.   عیوب حاصل از درجه و تجهیزات قالبگیری نظیر زواید فلزی ، خطای اندازه ، بیرون زدن و …
  5.  عیوب حاصل از مواد قالب و ماهیچه نظیر عیوب سطحی ، آخال ، ماسه جوشی ، چسبندگی و ….
  6.    عیوب حاصل از قالب و ماهیچه (قالبگیری و ماهیچه سازی ) نظیر بی شکلی ، زواید فلزی ، خطای ابعاد ، ماسه ریزی و …
  7.   عیوب حاصل از سیستم راهگاهی و تغذیه گذاری نظیر قطعات ناکامل ، ناپیوستگی ها ، نیامد ، حفره ها و کشیدگی ها و …
  8.    عیوب حاصل از بارریزی و تخلیه نظیر شکستگی ها ، تغییرات ساختاری ، بی شکلی ، نیامد و …
  9. روش دسته بندی فوق در مقدمات آموزشی می تواند به صورت زیر نیز تخلیص شود .
  10.   عیوب حاصل از طراحی اولیه و انتخاب مواد (طرح و تکنولوژی )
  11.    عیوب حاصل از فرآیند های تولید
  12.   عیوب حاصل از کاربرد تکنولوژی و نیروی انسانی «کارگر وتکنسین»

از طرف دیگر بر اساس آنچه که در مبحث استاندارد گفته شد ، مشخصات قطعات ریختگی از نظر هر یک از خواص پنج گانه اندازه ، سطح ، سلامت ، ساختار و استحکام باید مورد بررسی و تعمق قرار گیرد و از این رو یکی از روشهای متداول دسته بندی عیوب بر مبنای پنج خاصه فوق و احتمالاً تحت عناوین غیر مستقیم قرار دارد .

۵S عبارتند از :

  1.  اندازه (Size)
  2. سطح  (Surface )
  3. ساختار(Stracture)
  4. سلامتی    (Soundness)
  5.  تنش   (Stress)

بطور مثال روش دسته بندی زیر هر چند به مشخصات پنج گانه فوق مستقیماً اشاره نکرده است ، ولی به هر صورت در بیان مطالب به آن استناد می نمایند :

  •    خطای ابعاد و اندازه                                               (اندازه)
  •    بی شکلی ها                                                           (اندازه ، سطح )
  •    خطای ترکیبی (جدایش و یا ترکیب غلط)                (ساختار)
  •    عیوب گازی                                                          (ساختار ، سلامت)
  •    عیوب آخالی                                                          (ساختار ، سلامت)
  •    حفره های انقباضی                                                (سلامت)
  •    عیوب انقباض فاز جامد                                         (اندازه)

دسته بندی عیوب بر اساس مشخصات عمومی و وابستگی آن ها از نظر توجیه و تعریف عیوب به ۷ بخش تقسیم شده است .

  •    زواید فلزی                              Metallic Projections                           (اندازه ، سطح)
  •    حفره ها                                                            Cavities                           (سلامت ، ساختار، سطح)
  •    ناپیوستگی ها                                     Discontinuities                           (اندازه ، سطح ، استحکام)
  •    ناهمگنی های سطحی              Surface Irregularities                          (سطح ، اندازه)
  •    قطعات ناکامل                            Incomplete Casting                          (سطح ، اندازه و… )
  •    خطای ابعاد، اندازه و شکل         Incorrect Dimension or shape     (اندازه)
  •    آخال ها و عیوب ساختاری          Structural Anomulies                     (ساختار)

پاسخ دهید